Rotary: moet imago een zorg zijn?

Inleiding door Peter Alers voorzitter DPRC 1570 op 21 juni 2006 voor RC Boskoop.

Voorzitter, dames en heren, goedenavond!

Het is mij een eer en genoegen om op deze voetbalavond eens wat dieper in te gaan op het imago van Rotary. Wat is eigenlijk het imago van het Nederlands elftal? Volgens insiders is dit onder het bewind van Van Basten behoorlijk opgepoetst. Advocaat had altijd ruzie met de pers, Van Basten daarentegen komt ontspannen en relaxed over. Van een team verwende, arrogante miljonairs lijkt het nu wel het nationale troetelteam, las ik ergens. De coach bepaalt dus voor een belangrijk deel het imago van het elftal, zeker bij de pers.

Rtn Frits Spangenberg, directeur van onderzoeksbureau Motivaction, heeft naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van Rotary onderzoek gedaan naar het imago van Rotary bij het publiek. Enkele resultaten van dat onderzoek wil ik graag met u delen. Maar eerst wil ik u vragen: wat is het imago van uw club?

Imago

Wat is imago eigenlijk? En wat is het verschil met identiteit? Identiteit is wat je bent, wat je uitstraalt, de ongeschreven regels die je naar buiten brengt met je huisstijl en je publicaties, de acties die je doet. Je identiteit kun je veranderen. Met imago is dat veel moeilijker. Imago is immers het beeld dat de buitenwereld van je heeft. En het imago is eigendom van die ander. Daarop heb je eigenlijk niet of nauwelijks invloed. Dat voelt soms erg onrechtvaardig omdat je zeker weet dat het niet klopt. En bovendien maakt onbekend ook nog eens onbemind wat op zijn beurt weer vooroordelen in de hand werkt. En vooroordelen zijn er genoeg: zelfvoldane, sigarenrokende, golfende weldoeners, ‘padvinders’ (Stan Huygens vorig jaar bij Paul de Leeuw op tv), gesloten bolwerk, bastion van oubollige gezapigheid, old boys network. Het houdt niet op!

Bierbrouwer Bavaria wist er twee jaar geleden in een radiocommercial ook raad mee en in een aflevering van ‘Baantjer’ veronderstelde de Cock dat zijn commissaris een vriendje van de Rotary uit de wind wilde houden.

Wat zegt het Motivaction onderzoek over het imago van Rotary?

Eén van de vragen aan de ruim 1.100 ondervraagden was of zij iemand in hun omgeving kenden die lid van de Rotary was. Driekwart antwoordde niemand te kennen. Op de vraag ‘wat is uw indruk van Rotary?’, antwoordde 81% een neutraal tot positieve indruk te hebben. Bijna een op de vijf heeft een negatieve indruk van Rotary.

bron: Motivaction

Gevraagd naar wat Rotary volgens de ondervraagden is, kwamen de volgende antwoorden:

bron: Motivaction

In hoeverre heeft de buitenwereld zicht op de activiteiten van Rotarians?

bron: Motivaction

Dat zicht is zeer beperkt. Iets meer dan 20% denkt dat het waar is dat rotarians gehandicapten vervoeren naar vakantiekampen, het ‘polio de wereld uit’- project is bij 14% bekend, 13% denkt dat het waar is dat rotarians in hun vakantie als dokter worden uitgezonden naar ontwikkelingslanden. En 16% denkt dat dit niet zo is. Dat Rotary met kerst maaltijden voor daklozen verzorgt, weet 27%. Maar de meeste ondervraagden, 65% tot bijna 80%, heeft geen idee wat Rotary eigenlijk doet!

Samengevat:

1.	De meeste mensen hebben een neutrale tot positieve indruk over Rotary,

2.	Maar zij zien Rotary toch vooral als eliteclub en

3.	Er is nauwelijks zicht op de activiteiten van Rotary.

Spangenberg noemt het imago van Rotary ‘diffuus’. Diffuus betekent in dit verband: niet helder, vaag, onduidelijk. En dat komt omdat Rotary activiteiten bij het grote publiek nauwelijks bekend zijn. Rotary is nauwelijks zichtbaar. Spangenberg noemt dat een op zijn minst schokkende uitslag, maar is dat werkelijk zo? Had u deze uitslag verwacht of juist niet?

De vraag die zich opdringt is natuurlijk: hoe komt dat Rotary zo onbekend is? Ik wil proberen daar een antwoord op te geven.

Ik doe dat aan de hand van de PR rond het 100 jarig bestaan van Rotary, vorig jaar. Honderd jaar Rotary is natuurlijk dé gelegenheid om je organisatie eens goed over het voetlicht te brengen. Om aan te geven wat je in die periode hebt bereikt. Je wapenfeiten op een rij zetten en ook laten zien wat je van plan bent te gaan doen. Toegegeven, de toenmalige gouverneur van ons district, Dick Huijsman, zat in het ‘Oog op Morgen’. En dat deed hij goed. Het radioprogramma ‘1-op-de-middag’ besteedde ook aandacht aan het jubileum. Maar hét mediamoment bij uitstek, het NOS-journaal, ging naar mijn mening toch de mist in.

In het 6-uur nieuws kom je niet zo snel. En die ene keer dat het je lukt omdat je een eeuwfeest te vieren hebt, moet je die kans ten volle benutten. Maar wat zag ik? Een archivaris die temidden van archiefdozen iets over de geschiedenis van Rotary vertelde. En ik zag ook: een clubvoorzitter die vertelde dat er ook vrouwen in Rotary zitten. Maar waar waren de wapenfeiten? En waarom geen vrouwelijke voorzitter aan het woord gelaten om te laten zien dat Rotary een moderne organisatie is?

Neen, qua PR heeft Rotary dit moment niet uitgebuit. En dat verbaast mij omdat er onder Rotarians toch velen zijn die professioneel met PR en communicatie omgaan. Of was het teveel een gouverneurs aangelegenheid? In ieder geval werd het imago bevestigd en dat is jammer. (het zou overigens goed zijn als het gouverneursberaad eens zou nadenken over een officiële woordvoerder. Dat hoeft geen duur betaalde buitenstaander te zijn, want binnen eigen gelederen zijn er vast wel geschikte en jonge (!) kandidaten te vinden.)

Misschien is dit voorbeeld wel symptomatisch voor de manier waarop Rotary in het algemeen naar buiten treedt. Bescheidenheid (je niet al te veel op de borst kloppen) siert de mens, dat is waar, maar ik vind dat Rotary te bescheiden is. Wij mogen best meer uitdragen wie wij zijn en wat we doen! Want wat is er op tegen om de plaatselijke gemeenschap te vertellen waarmee je bezig bent en wat je als maatschappelijke organisatie bijdraagt om de wereld om ons heen een beetje beter te maken? Rotary staat toch midden in de samenleving?

Ik vind dat Rotaryclubs kansen om te laten zien waar zij voor staan en welke bijdragen zij leveren aan de plaatselijke gemeenschap, meer en beter moeten benutten. Vrees om daarmee meer naar buiten te treden hoeft er niet te zijn, want uit het onderzoek van Motivaction blijkt dat de meeste Nederlanders neutraal of positief tegenover Rotary staan. Meer PR levert ook een bijdrage aan het vergroten van de bekendheid van Rotary. Want daarmee is het droevig gesteld. Dus: be good and tell it! Telkens weer.

Als voorzitter van de district PR-commissie organiseren wij ieder jaar een ochtend voor PR-commissarissen. Dit jaar gaan wij workshops geven hoe je een goed persbericht maakt en hoe je een radio- of televisie interview geeft. Met de toolbox van deze ochtend kun je beter beslagen ten ijs komen, weet je wat je wel en niet moet doen.

Rotary wordt volgens het onderzoek vooral gezien als ‘eliteclub’. Kún je daar wat aan doen of – de voorvraag is eigenlijk - móet je daar wat aan willen doen? Is het erg dat je omgeving je vooral ziet als ‘eliteclub’? Zijn wij niet een ‘select gezelschap’? Openen wij door onze netwerken niet deuren die voor anderen gesloten blijven? En is dat niet juist een groot voordeel van onze organisatie? Als je tevreden bent met dit imago, moet je het niet willen veranderen. Gewoon zo laten. Want veranderen van imago is buitengewoon lastig en tijdrovend. Dat kost jaren, als het al lukt. Rotary is geen Oranje elftal met een coach!

Wil je echt dat het imago verandert dan zijn daarvoor misschien wel fundamentele veranderingen noodzakelijk. Ik kom daar zo op terug.

In de huidige structuur en op korte termijn zou ik mij om het imago van Rotary niet zoveel zorgen maken. Je kunt je energie en tijd veel beter gebruiken om mooie projecten te realiseren. Daar heb je veel meer aan. Laten zien dat Rotary uit gewone mensen bestaat die vinden dat zij hun talenten, kennis en ervaring belangeloos aan de gemeenschap ten dienste willen stellen, net zoals zovele andere vrijwilligers dat ook doen. Denk ook eens aan projectmatige samenwerking met andere vrijwilligersorganisaties. Mijn club (RC Amersfoort) heeft daar heel goede ervaringen mee. Het realiseren van gezamenlijke projecten komt de beeldvorming over je eigen organisatie ten goede.

Wil je het imago werkelijk doorbreken en in een andere richting ombuigen, dan moet je wellicht iets doen aan de structuur van Rotary. Los van de imago-discussie wordt het wordt naar mijn mening sowieso tijd om daar in de komende jaren goed over na te denken. Want Rotary is in wezen een gesloten organisatie waarvan je alleen lid kan worden als je wordt gevraagd. Rotary kent immers geen vrije toegang en dat houdt ook het beeld van ‘eliteclub’ in stand.

Eén van de aanbevelingen van de Visionstudie is dat een club één keer in de zoveel tijd een open clubavond organiseert waarbij belangstellenden kennis kunnen maken met Rotary. Dat is een aardig initiatief. Maar wat als iemand zich daarna enthousiast wil aanmelden om meteen lid te worden? Die krijgt te horen dat je niet zomaar lid kunt worden, maar moet worden voorgedragen.

Om het gesloten karakter van de Rotary te doorbreken zou Rotary naar mijn mening moeten worden omgevormd tot een ‘open’ organisatie waarvan iedereen die de doelstellingen onderschrijft lid kan worden. Een open vereniging dus, in plaats van een gesloten waarvoor je gevraagd wordt. Maar wel één met spelregels, normen en waarden, net als iedere andere vereniging of organisatie.

Eén van de voordelen is dat het aantrekken van nieuwe leden een fikse impuls kan krijgen. Nadelen zijn er vast ook: het weigeren van leden wordt wat moeilijker, maar niet onmogelijk. De grootste winst is echter dat je een open, transparante organisatie bent geworden waarvan de ramen en deuren open staan en waar iedereen naar binnen kan kijken. Die gedachte zal wel even wennen zijn en er zal nog heel wat water door de Rijn moeten vloeien voor er zoveel draagvlak is dat dit idee kans maakt. Toch meen ik dat hierover serieus moet worden nagedacht. Juist met het oog op behoud en groei van de Rotary organisatie in de komende decennia. Dat nieuwe gezicht biedt ook kansen op een nieuw imago. Niet meer dat van ‘eliteclub’ maar dat van ‘maatschappelijke organisatie die er toe doet’!

Ik wil u tot slot complimenteren met uw website. Ik heb met plezier de openbare pagina’s bekeken met persberichten, fotoreportages van projecten en acties. Het geeft een goed beeld van een actieve club!

Ik dank u voor uw aandacht!