588 miljard in 2040 ?

Op de goed bezochte en gezellige intercitymeeting van regio IV toonde Wander Blauw (RC Leeuwarden-Nijehove) zich een begenadigd en deskundig spreker.

In 25 jaren bleek hij heel wat aan kennis over het onderwerp Zorg te hebben opgebouwd.

De Zorggroep die hij bestuurt, Noorderbreedte, is met 5000 werkenden de grootste werkgever in de provincie Friesland. Onder Noorderbreedte vallen 3 ziekenhuizen en 12 verpleeginrichtingen in het gebied aan en rondom de lijn Harlingen-Leeuwarden-Groningen. De jaarlijkse omzet bedraagt 325 miljoen Euro. Deze getallen illustreren de intensiteit waarmee de Zorg wordt verstrekt, zelfs in wat als een relatief dun bevolkt gebied kan worden beschouwd.

De spreker schetste het driehoeksverband met wederkerige interacties tussen Zorgverzekeraars, Zorgaanbieders en Consumenten (patiënten), met daaromheen de bemoeienis van de overheid, als hoeder van ons allen. En die bemoeienis is begrijpelijk want de kosten in de Medische Zorg stijgen snel. Van 50 miljard euro nu, tot (althans volgens de hoogste schatting) 588 miljard euro in 2040.

Het laatste getal komt over een met 55 % van het nationaal product, en ieder kan zien dat ergens de zaak spaak gaat lopen.

Als oorzaken kunnen worden genoemd de technologische ontwikkeling (veel meer mogelijkheden met duurdere apparatuur), alsmede de stijging van de gemiddelde leeftijd.

De kosten per patiënt stijgen snel, en dat bij een bijna omgekeerde bevolkingspiramide, wat betekent dat steeds minder mensen moeten zorgen voor meer en steeds, ook qua medische kosten, duurder wordende ouderen.

Terecht vraagt deze ontwikkeling, die overigens niet van de laatste tijd is, veel aandacht van de Overheid en Media (het Publieke Domein).

De Overheid dient garant te staan voor toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit.

Marktwerking blijkt veelal niet te functioneren in een markt van een schaars aanbod. Om de kosten te drukken zou je het aanbod moeten verlagen, echter de vraag wordt steeds groter. Oplossingen om het aanbod te verlagen zoals numerus fixus in de opleiding, korting op ziekenhuisbudgetten, bleken niet te voldoen. Het laatste vooral omdat de tarieven zijn vastgelegd en vooral omdat 70 % van de kosten personeelslasten, dus vaste kosten zijn.

De twee modellen vraag en aanbod zijn strijdig met elkaar en dat leidt tot de enige uitweg: wachtlijsten.

Wat zou het beleid kunnen zijn?

Te denken valt aan prestatie-gerichte bekostiging, efficiency kortingen, kosten afroming na schaalvergroting, medicijnen uit het ziekenfonds lichten. Maar evenals de marktwerking (6 grote verzekeraars bestrijken 80 % van de markt) zijn de middelen vaak nog erger dan de kwaal. De prikkels zijn vaak tegengesteld. De wens tot klantenbinding staat tegenover dure verrichtingen.

Hoe de kwadratuur van de cirkel te doorbreken? Spreker komt dan ook niet met een oplossing en vraagt het publiek om debat.

In het vragenkwartiertje, onder leiding van Wim Stapel, komt aan de orde of het nog verantwoord is om de patiënten in het laatste levensjaar, waarin naar blijkt de kosten in verhouding enorm zijn, nog de dure behandelingen te bieden die technisch haalbaar zijn. Een ethisch dilemma van de eerste orde.

Een andere vraagsteller ziet wat in kostenonderbouwing, meer inzicht in waar de kosten worden gemaakt, overbodige onderzoeken en onnodige behandelingen tegen te gaan.

Andere suggesties: Valt de thuiszorg te beteugelen? Kunnen de artsen meer kostenbewust werken, de inkomens meer prestatieafhankelijk maken?

Kan het werk meer aantrekkelijk worden gemaakt? Reductie van de (kostbare) ziektepreventie? Het verwachtingsniveau van de patiënt verlagen?

Het is een feit dat patiënten assertiever, en (o.a. door Internet) meer-wetend zijn geworden en beduidend meer tijd vragen van de arts dan vroeger. Ook dat werkt kostenverhogend.

De vraag stellen blijkt gemakkelijker dan het realiseren van de aangedragen oplossigen.

De boeiende avond wordt besloten met voor de inleider een dankwoord en een cadeautje van Clubvoorzitter (en huisarts) Klaas Leeuw.