Tweezaam

´2-zaam wonen´: generaties leven samen en wonen op zichzelf.

Hoe kan worden voorzien in praktische en aantrekkelijke oplossingen voor mensen die dichtbij elkaar willen wonen, omdat zij graag van alles en nog wat in hun dagelijks levense samen willen delen? Met het project ´2-zaam´ worden nieuwe kansen gecreëerd voor diverse vormen van leven met elkaar op één buurtlocatie, terwijl mensen toch op zichzelf wonen. Daarmee is 2-zaam het hedendaagse antwoord op een eeuwenoude gewoonte. Een doordacht concept dat zowel voorziet in de flexibiliteit en contactmogelijkheden, als in woonplezier en privacy.

De voorbeelden van 2-zaam-activiteiten zijn legio en eigenlijk niks nieuws: Peter doet de tuin bij buurman Gerrit, Gerrit helpt buurjongen Wim met zijn wiskunde, Wim past op bij Jan en Sylvia, Sylvia neemt elke week overbuurvouw Janneke mee naar zwemles, Janneke leert Tariq Nederlands, Tariq organiseert de jaarlijkse barbecue voor iedereen in het hele woonblok en iedereen doet om de beurt boodschappen voor de gehandicapte moeder van Peter. Een beeld van vandaag in een kleine community die er morgen weer anders uitziet en overmorgen opnieuw is veranderd.

Living apart together

Eigenlijk gaat het zo al eeuwen en de basisbehoefte aan samenleven is onveranderd aanwezig. Maar de kansen om dichtbij elkaar te kunnen wonen zijn aan het begin van de 21e eeuw geringer dan ooit. Wie geluk heeft, bemachtigt misschien twee huizen in dezelfde straat; wie geld heeft, verbouwt een groot huis. De meeste naoorlogse wijken en woningen lenen zich niet voor vormen van living-apart-together. Bovendien zijn de ideeën over individuele onafhankelijkheid en privacy dusdanig veranderd, dat men aanmerkelijk veeleisender is dan pak weg vijftig jaar geleden. We willen graag dingen voor elkaar doen en daarom ook dichtbij elkaar wonen, maar we willen daarnaast ook een eigen leven kunnen leiden.

´Generatiewonen´

De vraag bestaat; waarom lukt het dan niet een adequaat aanbod te creëren? Leden van de Rotary Club Maarssen-Breukelen met beroepsachtergronden in innovatie/productontwikkeling, jeugd- en ouderenzorg, seniorenmarketing en volkshuisvesting gingen op zoek naar de antwoorden. In lijn met een community-programma dat zich richt op de leefbaarheid in de thuisregio van de club, de Vechtstreek, creëerden zij het project ´2-zaam´: ideeën voor vormen van samenwonen van meerdere generaties. Oftewel ´generatiewonen´, voor oud en jong die meer willen dan langs elkaar heen wonen.

De Rotarians deelden het vraagstuk actief met de regionale verenigingen voor welzijn en ouderen, woningcorporaties en huurders, gemeenten en kennisinstituten op dit gebied. De interesse voor het onderwerp blijkt groot. De betrokken organisaties zien zich ook geconfronteerd met problemen als vereenzaming van ouderen, ´scheefwonen´ in te grote huizen, uitvoering geven aan de WMO en op het vlak van mantelzorg. En ook zij kennen de wensen van mensen om elkaar te helpen met de genoemde en andere positieve vormen van wat we vroeger ´burenhulp´ noemden.

Vrolijk

Mensen blijken in de praktijk de 2-zaam-activiteiten uitstekend zelf te kunnen organiseren. De belangrijkste voorwaarde voor het welslagen ligt vooral op stedenbouwkundig en architectonisch vlak. Inmiddels liggen er verschillende concepten klaar voor het zodanig bij elkaar groeperen en inrichten van woningen dat de geschapen situatie als het ware vanzelf al uitnodigt tot 2-zaam-activiteiten. Essentieel zijn daarbij dat de onderlinge contactmogelijkheden eenvoudig zijn, de flexibiliteit van de woningindeling constante veranderingen toelaat en de privacy van de bewoners in termen van zelfstandigheid, zicht- en geluidshinder is gewaarborgd. En - niet onbelangrijk - het geheel mag er ook best vrolijk en aantrekkelijk uitzien.

Vliegwiel

2-zaam c.q. generatiewonen is dus op geen enkele manier meer te vergelijken met de commune van de sixties of meer recente experimenten met gestapeld wonen onder één dak. Er is echter nog veel inventiviteit en creativiteit nodig voor de eerste paal de grond in kan of een bestaande buurt voor 2-zaam kan worden omgebouwd. De initiatiefnemers zijn onverminderd optimistisch. Zij willen nog een stevige swing aan het door hen opgestarte vliegwiel geven. Zodanig, dat het project kan worden overgepakt door instituties die de gewenste woonvormen ook daadwerkelijk kunnen realiseren.