200 (!) jaar badplaatsen Noordwijk en Katwijk

200 (!) jaar badplaatsen Noordwijk en Katwijk

NOORDWIJK

Al veel eerder dan waar in elk geval de Gemeente Noordwijk van uit gaat, ligt de oorsprong van Noordwijk als badplaats.

Niet in 1866, maar in 1819, zoals blijkt uit onderstaande advertentie uit 1819, waarin ene Jan Kemp adverteert met zijn splinternieuwe badkoets uit Engeland. De credits voor deze vondst gaan naar de wondermooie site Noordwijkse Huizen waarvan de eigenaar kennelijk ook graag het geweldige digitale krantenarchief napluist.

Toen zal Noordwijk er zo uitgezien hebben (hoewel dit al weer van latere datum zal zijn geweest, want geschilderd door Marinus Gidding 1863-1925: “Zicht op Noordwijk”) Bron (ondermeer)

Tot nu toe werd 1866 aangehouden als begin van Noordwijk als badplaats. Van Konijnenburg exploiteerde toen in Noordwijk een der eerste hotels en bestelde 4 badkoetsen, maar dus bij lange na niet als eerste, zoals we gezien hebben:

KATWIJK

En Katwijk? Daar ging het net zo met badkoetsen. Zie hieronder een mooie advertentie van de kastelein M. van der Marel, van Logement de Zwaan, die in 1845 adverteert dat zijn badkoetsen in 25 jaar niet zijn omgevallen, zoals de dag daarvoor dus kennelijk wel gebeurd was bij een concurrent en dat werd gelijk uitgebuit. De Zwaan was dus ook zo rond 1819 begonnen met badkoetsen…

Herberg De Zwaan, zie hieronder, bestond al in 1602. Het stond aan de Boulevard ter hoogte van waar nu de Voorstraat is. Uiteindelijk is het tijdens de bezetting afgebroken en na de oorlog herbouwd op de huidige plaats tussen boulevard en het strand. Bron

De geschiedenis van Katwijk gaat terug tot de Romeinen, die daar de Brittenburg bouwden. De ruines daarvan werden zichtbaar na stormen in het begin van de 16^e eeuw, wat leidde tot deze gravure van Abraham Ortelius, bekend uit Guicciardini's beschrijving van de Nederlanden, uitgegeven vanaf 1582 tot 1588. Bron

Rechts Catwijk op Zee, met de dorpskerk die toen nog midden in het dorp lag. En let op: de monding van de Oude Rijn lag toen niet bij Katwijk, maar bij Noordwijk (toen Northgo), net waar thans de Astrid Boulevard eindigt. Die monding is in de 12^e eeuw dichtgeslibd, maar op de gravure staat die dus wel vermeld. Mooie kennis, ontleend aan het recente boek Noordwijk aan zee en op de geest.

De theorie dat de Romeinen hier niet kwamen ter verdediging van de grens van het Romeinse rijk, wat immers de Rijn was, maar als badgasten, is altijd omstreden geweest, zodat het inderdaad maar beter is om de oorsprong van Katwijk aan Zee als badplaats te houden op zo’n 200 jaar geleden, i.p.v. 2000.

DE NOORMANNEN

Nog een laatste poging om de oorsprong van Noordwijk en Katwijk als badplaatsen eerder te kunnen plaatsen: de Noormannen?! Die hier immers tussen 800 en 1000 regelmatig via zee ons land aandeden en de monding van de Rijn gebruikte om vrolijk verderop “handel te drijven” en wat ze verder in viel.

Twijfelachtig bezoek (als Isings het juist had met zijn overbekende schoolplaat en de Vikingen inderdaad ons huidige Wijk bij Duurstede plunderden, wat bepaald omstreden is):

Nee, definitief geen badgasten, tenminste, niet de badgasten die we graag zien:

NOORDWIJKERHOUT

Noordwijkerhout, een trotse gemeente waar veel van onze clubleden wonen (en er ook met geen stok vandaan zijn te krijgen) ligt niet aan zee. Dat lijkt wel zo, omdat er zo’n heel groot stuk strand tussen Noordwijk en Zandvoort ligt, maar dat is allemaal van Noordwijk, totdat het komt tot een fusie tussen Noordwijk en Noordwijkerhout natuurlijk…

1870:

Enfin, wat leren we uit de pers over Noordwijkerhout en het toerisme?

1835: buitenverblijf (zomerhuisje?) te huur:

1910:

En Noordwijkerhout, althans de pers, en waarschijnlijk bij vergissing, claimde in 1928 dan toch maar een stukje strand, het Noordwijkerhoutse stille strand (er was al een strand met die benaming in Scheveningen):