CLE: de oplossing

CLE of Concentrated Language Encounter is een revolutionaire methode die is ontwikkeld door Rotarians en waarmee honderdduizenden kinderen hebben leren lezen.

Voor een kind betekent het kunnen lezen een grote mate van zelfwaardering. Voor een tiener betekent een schoolcarrière. Voor een volwassene betekent het een vast inkomen. Analfabetisme is tot op heden onlosmakelijk verbonden met armoede. Het is een gigantisch probleem dat vraagt om een oplossing. Sinds twintig jaar werkt Rotary aan een oplossing in de vorm van de CLE. Deze is omarmd door vele onderwijsinstellingen en bloeit in meer dan dertig landen.

CLE kent twee methoden: de eerste is gebaseerd op activiteiten en de tweede op tekst. Laatstgenoemde methode begint met het klassikaal lezen. De docenten laten de leerlingen activiteiten ondernemen die betrekking hebben op het ontrafelen van de betekenis van de tekst. Daarna schrijven de leerlingen hun eigen tekst. Gedurende het proces voegen de docenten oefeningen toe waarmee de leerlingen hun woordenschat uitbreiden en zinsconstructies leren herkennen.

De eerstgenoemde methode begint met een gestructureerde activiteit, zoals de aanleg van een tuin. Leraren en leerlingen werken samen aan een tekst die uitleg geeft aan de stappen in het proces tot voltooiing. Beide benaderingen benadrukken groepswerk zodat studenten van elkaar kunnen leren en er niemand achtergesteld wordt.

Het CLE programma in Mandaluyong op de Filippijnen is slechts een van de voorbeelden van het succes van de methode. In vier jaar tijd en gefinancierd door een Matching Grant van de Rotary Foundation of RI, werd de methode geïntroduceerd op de 16 basisscholen van Florencia C. Domingo, hoofd van de Mandaluyong Division of City Schools, constateert dat voorheen slechts een paar studenten de lessen volgden. ‘Na de introductie van CLE raakten meer en meer leerlingen betrokken en participeerden volledig in de lessen.’

Margarete Sachs-Israel, hoofd van Literacy Decade Coordination Unit (UNLD) van de Verenigde Naties, meent dat er behoefte is aan alfabetiseringsmethoden die aangepast zijn aan de context. Wat in het ene land goed werkt, kan totaal geen effect hebben in een ander land. De behoeften en de culturele dimensies verschillen. De taal en de verhouding tussen de geslachten is anders. Dat zijn allemaal factoren die in overweging moeten worden genomen.

De aard van CLE is zeer flexibel. De kosten zijn daardoor erg lag. Je hebt alleen papier, karton, (kleur)potloden een schaar en bindmiddelen nodig. De lage materiaalkosten betekenen echter wel dat de opleiding van de docenten essentieel is. Dat is waar rotarians het verschil maken.

James Neil Adamson, PDG D9650 (New South Wales, Australië) en voormalig coördinator van RI’s Literacy Task Force, heeft 10 jaar lang docenten opgeleid in de CLE methode. Als oud-schoolhoofd met een doctoraat in educatieve administratie zag hij als een van de eersten het enorme potentieel van de CLE.
Hij reisde in 1996 af naar Thailand om kennis te nemen van de methode en leidt nu anderen op in landen als Zuid Afrika en de Filippijnen: ‘Het is een eenvoudige opleiding die snel wordt opgepakt door de leraren,’ zegt Adamson. ‘Het is erg succesvol’.

Adamson schat dat de opstartkosten en de kosten voor het onderhoud van het programma liggen tussen US$18.000 en US$20.000, inclusief de kosten voor de opleiding voor de docenten, blijvende training van de opleiders en materiaal voor twee lesjaren.

Steun komt er van overheden, de Wereldbank en VN organisaties als UNESCO en UNICEF, maar er komt een belangrijk deel van rotarians. Tweederde van het programma wordt wereldwijd door rotarians gefinancierd.

Het UNLD – een inspanning die van 2003-2012 duurt waarbij zich richt op het mobiliseren van de financiële middelen en de politieke bereidheid om analfabetisme aan te pakken – constateerde in een recent rapport dat de financiering een groot probleem vormt en achterloopt op de behoefte. De internationale gemeenschap, de private sector en de ‘civil society’ organisaties zijn nodig om deze inspanning te leveren,’ zegt Sachs-Israel.

Door financiële steun te geven aan alfabetiseringsprojecten, kunnen rotarians een rol spelen in de laatste fase van het initiatief.

Sachs-Israel adviseert clubs over de alfabetiseringspuzzel na te denken vanuit een geïntegreerde aanpak. Het is belangrijk dat organisaties zoals Rotary, met behulp van de juiste methodologie, ook financiële ondersteuning bieden om de methodologie daadwerkelijk toe te passen. Om landen waar er dringend behoefte is aan de methode die ook daadwerkelijk te geven.

In juni 2008 heeft de Foundation meer dan 140 grants toegekend aan CLE projecten met een totale waarde van US$ 3,3 miljoen US$, waaronder zes 3H (health, hunger & humanity) grants voor meerjarige projecten in Bangladesh, Brazilië, de Filippijnen, Zuid Afrika, Thailand en Turkije. Totale waarde US$ 2,4 miljoen. Een van de omvangrijkste projecten daarbinnen is het project nabij Belo Horizonte (Brazilië).

De Foundation kende in 2001 een bedrag van US$ 233,752 toe. Braziliaanse districten en internationale sponsors zorgden voor het aanvullende bedrag. Met deze inspanning werden ruim 70,000 studenten bereikt van wie velen uit achterstandsituaties. ‘Het leven van deze kinderen buitenschool is erg problematisch en zij worden dagelijks geconfronteerd met de gevolgen van geweld, drugs en misdaad,’ zegt project coördinator Eduardo Krafetuski (PDG D4760) ‘Op school maken zij vrienden en worden ze deel van een team.’

Domingo, die de sessies gadeslaat op de Filippijnen, zegt dat hele klas profiteert van deze benadering. De docenten hebben meer zelfvertrouwen, leerlingen genieten ervan omdat zij met elkaar kunnen communiceren en binnen de methode suggesties kunnen doen. Het lesklimaat is echt veranderd sinds de introductie van CLE.

Op de scholen die Domingo overziet is RC Mandaluyong de primaire CLE sponsor. Ongeveer 200 rotarians uit zeven andere lokale clubs assisteren in het bestuur en bij de administratie.

‘Zij zijn zeer behulpzaam,’ zegt Domingo. ‘Tijdens de opleiding zijn veel van hen hier en zij proberen een werkrelatie op te bouwen met de docenten. Zij houden toezicht op de klassen en leren voor later.

In 2007 kende de Foundation een 3H Grant toe van US $270,000 om CLE te bevorderen op de Filippijnen en omgeving. Met die gelden zijn handboeken samengesteld en is een campagne gestart om de overheid te laten beslissen dat CLE het nationale onderwijsprogramma moet worden.

Kinderen in traditionele lesomgeving bloeien op vanwege CLE. Maar de methode is ook eenvoudig over te brengen naar niet-conventionele omgevingen en bevolkingsgroepen die tot nu toe lesmateriaal moesten ontberen.

Projecten in India en Mexico richten zich op straatkinderen en inspanningen in Egypte en Thailand waren voordelig voor blinde kinderen. In Turkije was een Grant van US$258,000 voldoende om 58,000 volwassenen, voornamelijk vrouwen, te leren lezen. Het project was gesponsord door RC Izmir-Karsiyaka en 450 opleidingscentra warden gesticht met onder andere vestigingen in Zuid-Turkije waar veel Koerden leven.

Omdat veel CLE projecten zijn gebaseerd op het doen van activiteiten, gaat de methode ook hand in hand met Vocational Service. Er zijn speciale lessen ingericht voor bijvoorbeeld taxichauffeurs waarbij men een praktijkgerichte aanpak kiest op basis van het stratenplan van de stad.

Sommige projecten leveren nieuwe business op. Adamson herinnert zich een project in Nepal waarbij de studenten in een aantal stappen een wollen muts moesten maken. Deze werden uiteindelijk langs de weg en op markten verkocht. Lokale rotarians pikten dit op en zagen hoe de studenten met zelfvertrouwen kregen en hoe hun eigenwaarde groeide. De verkoop nam toe en de studenten konden de rotarians (schriftelijk) verslag uitbrengen. ‘Als wij mensen leren lezen en schrijven, dan kunnen zij een baan vinden zodat zij hun gezin kunnen voeden. Kunnen lezen verbetert het zelfbeeld.

M. Kathleen Pratt