Een lesje alfabetisering

Als analfabetisme een eenvoudig probleem was, zouden rotarians het onderhand wel opgelost hebben. Er zijn vele redenen dat mensen niet kunnen lezen of schrijven: een tekort aan scholen en onderwijsmateriaal, ontoereikende overheidsuitgaven aan onderwijs, culturele stigma’s die onderwijs voor vrouwen en meisjes beperken, en nog veel meer.

Het probleem gaat verder dan het onvermogen om tekens (woorden) op een pagina te ontcijferen. In een meer en meer complexe wereld, zijn mensen met een leesbeperking veelal veroordeelt tot de laagste klasse van de maatschappij.

UNICEF schat dat ruim miljard kinderen en volwassenen, ongeveer 15 procent van de wereldbevolking geen basisopleiding heeft. Volgens de International Reading Association (IRA), die veel met Rotaryclubs samenwerkt op het gebied van alfabetiseringsprojecten, gaan 113 miljoen kinderen in ontwikkelingslanden niet naar school en zullen dus nooit leren lezen of schrijven. Wereldwijd zijn ongeveer 500 miljoen vrouwen ongeletterd, daarmee komt het aantal ongeletterde volwassenen op tweederde van de wereldbevolking.

De cijfers over geletterdheid lopen wijd uiteen. Een Unesco- rapport uit 2007 spreekt van 23,6 percenten in Burkina Faso in West-Afrika tot meer dan 99 procent in Noord-Amerika, Europa, en een groot deel van de voormalige Sovjetrepublieken en bondgenoten.

Maar zelfs die hoge getallen bedriegen. Ook in de ontwikkelde landen zijn er mensen die amper kunnen lezen. Ze hebben een laag opleidingsniveau en kunnen niet op een hoog niveau functioneren, soms zijn zelfs laag geklasseerde banen onbereikbaar.
Rich Long, directeur overheidsrelaties van de IRA, wijst op de Verenigde Staten en geeft als voorbeeld dat slechts twee generaties geleden een boordwerktuigkundige een gevechtsvliegtuig kon repareren op basis van een handboek van 36 pagina’s. Tegenwoordig bestaat dat handboek uit meer dan 70.000 pagina’s. ‘In de moderne samenleving kun je niet functioneren als je geen complexe zinnen kunt lezen. Zonder die capaciteit, kun je in de maatschappij niet functioneren,’ zegt Long.
Toch is er reden voor hoop. Rotaryclubs hebben wereldwijd duizenden alfabetiseringsprojecten opgezet. In 1992 werd de Literacy Task Force opgezet om clubs en districten te steunen bij het creëren van alfabetiseringsprojecten.
Hoe werkt een club zonder ervaring in geletterdheid een efficiënt project uit? Eerst, moeten de clubleden alfabetiseringsproblemen in hun gemeenschap identificeren, zegt Richard Hattwick, algemene coördinator van de Task Force Literacy en PDG D6460 (Illinois, VS.). Hattwick adviseert clubs bij het bepalen van de behoefte aan bepaalde inspanningen die in een gemeenschap het meest efficiënt zouden zijn. Voor hulp bij het opzetten van een alfabetiseringsproject kunnen rotarians contact opnemen met een van de coördinatoren die vermeld staan in de Official Directory van RI en de lokale commissies van de IRA (www.reading.org).
Rotarians met onderwijservaring spelen een grote rol bij de beoordeling van de meest dringende behoeften en zijn behulpzaam bij acties die het tij keren. In de Pacific, zegt Lina Aurelio, een groot deel van het analfabetisme toe te schrijven aan extreme armoede en gebrek aan scholen en leraren’. Het bouwen van scholen en het verzorgen van een docent kan de meest efficiënte reactie zijn.
Een Matching Grant project in Zuid-Afrika concentreert zich op basisgeletterdheid voor vrouwen en mensen in de gevangenis. In de Verenigde Staten, Canada, en delen van de UK en Ierland, zijn vele clubs actief betrokken bij Dolly Parton’s Imagination Library, die ouders met een laag inkomen aanmoedigt om hun kinderen te leren lezen door ze regelmatig een boek te sturen.
Op sommige plaatsen in de wereld ligt de nadruk op het verstrekken van computers en diverse soorten lesmateriaal, terwijl in andere delen de een-op-een lessen beter werken. Rotary heeft CLE projecten die aanpasbaar zijn aan de lokale omstandigheden. Daarmee hebben duizenden mensen leren lezen en schrijven. ‘Er is veel informatie beschikbaar en het is eenvoudig voor Rotaryclubs om CLE projecten op te zetten,’ zegt David Fowler, vice-voorzitter RIBI en adviseur van de Literacy Task Force. Lezen is een manier om aan de armoedeval te ontsnappen, een redding van misdaad, ziekte en, uiteindelijk, haat en terrorisme. Rotarians bevorderen de wereldvrede door mensen te helpen te lezen’.

Nancy Shepherdson