Op de thee in Talibangebied

Warren Kalbecker

Greg Mortenson, de Amerikaanse bergbeklimmer, vond in 1993 na een mislukte poging de hoogste berg ter wereld te beklimmen, onderdak in het Pakistaanse dorpje Korphe. Hij was zeer onder de indruk van de warmte waarmee hij werd ontvangen en keerde jaren later terug om er een school te bouwen.

De bergbeklimmer deed zijn belofte gestand. Na drie jaar fondsenwerving in de Verenigde Staten en het vergaren van de geschikte materialen is er inderdaad een school neergezet in Korphe. Daarnaast richtte hij samen met een partner het Centraal Azie Instituut (CAI) op dat garant stond voor de bouw van 131 scholen in het binnenland van Afghanistan en Noord-Oost Pakistan. Zo’n 60 tijdelijke scholen werden opgezet in vluchtelingenkampen. Een van de uitgangspunten van het CAI is dat het initiatief voor de scholen van de plaatselijke gemeenschap moet komen. Verscheidene Rotaryclubs hebben overigens de opleiding betaald van een aantal leerkrachten.

Het hele avontuur inspireerde Mortenson tot het boek “Three cups of tea” dat een internationale bestseller werd. Het verhaal, dat werd geschreven door medeauteur David Relin, getuigt van veel inlevingsvermogen en bevat treffende beschrijvingen van mensen, situaties, persoonlijke problemen, culturele verschillen, lokale machtspolitiek, corruptie, botsende culturen en warme vriendschap. Dit laatste komt sterk tot uitdrukking in de titel: bij 1 kop thee ben je een bezoeker, bij 2 koppen thee ben je vriend en bij 3 koppen thee een zeer persoonlijke huisvriend.

Mortenson beschouwt zijn werk als een bijdrage aan de wereldvrede: ‘Door mensen te leren lezen en schrijven werk je mee aan hun emancipatie. Kennis kan leiden tot verdraagzaamheid en wederzijds respect en begrip. Onwetendheid leidt tot haat. Rotary draagt met haar wereldwijde netwerk van clubs ook bij aan de wereldvrede.’

Ook meisjes krijgen onderwijs in de nieuwe scholen – een doorn in het oog van de Taliban. ‘We hebben nog geen enkele school hoeven sluiten. In de zomer van 2007 is er wel een aangevallen door een Taliban commando. Het is echter bij bedreigingen gebleven. Acht van onze leerkrachten behoorden vroeger tot de Taliban, en steunen nu het recht op onderwijs voor iedereen. Maar we moeten de feiten onder ogen zien: sinds 2007 zijn er in Afghanistan al 1000 en in Pakistan al 850 scholen aangevallen door de Taliban. Een groot deel heeft zijn deuren moeten sluiten.’

Wat vindt Mortenson van de aanwezigheid van Westerse troepen op Afghaanse bodem? De VS en de NAVO hebben de neiging om democratie op te leggen, in plaats van ze op te bouwen. Voor dat laatste is onderwijs een belangrijke factor. We moeten niet alleen soldaten sturen, maar ook ontwikkelingswerkers. Bovendien: door de bombardementen vlucht een deel van de bevolking naar vluchtelingenkampen , die een kweekvijver vormen voor extremisten’.

In 8 jaar tijd richtte het CAI 17 scholen op speciaal voor vrouwen. Ze leren er niet alleen lezen en schrijven, maar krijgen ook info over hygiene, voeding en gezondheidszorg. ‘In de lente van 2009 zei ik tegen de plaatselijke verantwoordelijken: “Dames, neem nu zelf maar het heft in handen. In 8 maanden tijd hebben ze maar liefst 120 nieuwe scholen geopend. Ik had het veel eerder moeten zeggen…’, zegt Mortenson tot slot.

{Ned. bewerking: Steven Vermeylen/Rotary Contact}

De Nederlandse vertaling van ‘Three Cups of Tea’ verscheen bij uitgeverij Nieuw Amsterdam.