bezield landschap (sneak preview)

bewogen ruimte

"Bezield Landschap"is het vervolg op het vorige boek van Bernhard Hanskamp - "Bewogen Ruimte" - en gaat verder waar dat ophield...

BEZIELD LANDSCHAP

De ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe vanaf 1970

‘Biografische schetsen over het nieuwe Drenthe in vlugtige pennenstreken en losse omtrekken’

door

Bernhard Hanskamp

Opgedragen aan Tale Willems* en zijn PPD**

*Gedeputeerde voor de Drentse ruimte en liberaal boegbeeld 1974-1987

**PPD, de Provinciale Planologische Dienst van Drenthe 1941-1987

INHOUD

Voorwoord - Eric van Oosterhout, burgemeester van Emmen

Proloog

Hoofdstuk 1 – 1941-1970 - een terugblik

Hoofdstuk 2 – 1970-1979 - de woelige jaren zeventig

- In jaartallen en tijdsbestek

- Streekplannen

Drentse Aa flink op weg

Streekplan Noord-Drenthe

Zuidwest-Drenthe als nationaal proefgebied

Oost- en Zuidoost en de Herinrichting Veenkoloniën

Midden-Drenthe als stil sluitstuk

- Ruilverkaveling wordt landinrichting?

Binnen het stroomgebied van de Drentse Aa

Moeizame uitvoering van andere ruilverkavelingen

Stilte voor een nieuwe storm

- Kerkhoven, maar dan voor auto’s

- De autosnelweg heen en de weg terug

- Het lange pad naar Nationale Parken

- Het laatste hoogveenreservaat

- Militaire terreinen en burgermilitant gedrag 1

Hoofdstuk 3 – 1980-1990 - depressief maar ook creatief

- In jaartallen en tijdsbestek van 1980 tot 1987 - het vertrek van Willems en het einde van de PPD

- Drenthe voelt nattigheid

- Ruilverkavelen is nu landinrichting!

- Militaire terreinen en burgermilitant gedrag 2

- Eindelijk na 40 jaar …het Streekplan Drenthe

Hoofdstuk 4 – 1990-2000 - klaar voor de volgende eeuw

- ROM en WCL

- Een POP ontwaakt

- Herinrichting is overal

- Borger is de gids

- Over de snelweg

- Twijfels rond bedrijventerreinen?

- Hoogbouw in Drenthe

- Den Haag wilde de A 37 niet!

Hoofdstuk 5 – de eenentwintigste eeuw - Drenthe ’Let op u saeck …’
- Nieuwe landgoederen als groene tornado

- Nieuwe ontginningslandschappen al monumentaal?

- Drentse Aa na 50 jaar halverwege?

- Rondom Drentse dorpen

- Wie wind zaait zal storm oogsten?

- Landinrichting stopt nooit

- Regiovisie Groningen-Assen 2

- Epiloog: Drentse Toppers en Tobbers

Bijlagen

Provinciaal bestuur 1970-2019 tijdens 13 colleges van GS

Bronvermelding en verwijzingen

Verklarende woordenlijst, begrippenlijst en lijst van afkortingen

Fotoverantwoording

Persoonsregister

Plaatsnamenregister

Over de auteur

Colofon

Voorwoord

“In Drenthe gebeurt nooit iets”. Dit zei minister De Gaay Fortman in 1974 bij de benoeming van de eerste vrouwelijke Commissaris van de Koningin. Met die woorden droeg hij mevrouw Schilthuis voor als CdK van Drenthe. Deze uitspraak is om twee redenen curieus.
Ten eerste lijkt het een onbedoelde legitimatie voor de keuze van een vrouw; alsof je vrouwelijke bestuurders alleen maar kan benoemen in vrij onschuldige landsdelen. Dat kan deze minister van het meest progressieve kabinet uit de Nederlandse geschiedenis toch niet bedoeld hebben. Ten tweede was het feitelijk onjuist dat er in Drenthe niets gebeurde. Zo maakte Commissaris Schilthuis in de eerste vier jaar na haar aanstelling maar liefst vier gijzelingen mee in het zo rustige Drenthe.

Belangrijk is ook dat het er in de Drentse politiek allesbehalve rustig aan toe ging. Met name op het terrein van de ruimtelijke ordening vonden er heftige discussies plaats, die allesbepalend waren voor de inrichting van deze provincie.
Bernhard Hanskamp zag het van nabij gebeuren. Hij werkte maar liefst tien bestuursperioden voor het provinciaal bestuur van Drenthe. In zijn boek Bewogen Ruimte laat hij zien dat hij niet zomaar een van de vele ambtenaren was. Hij is minimaal zelf ook ‘bewogen’ vanuit een diepe passie voor de kracht van Drenthe. Zijn nieuwe boek Bezield Landschap als ‘Gewogen Ruimte’ kan als een afrondend vervolg worden gezien op het eerste boek.

Bezield Landschap is te lezen als een gedetailleerde geschiedenis van de ruimtelijke ontwikkeling van Drenthe. Het is een goed gedocumenteerd relaas langs bekende thema’s als de streekplannen, de ontwikkeling van de dorpen, de ruilverkaveling en de dreigende verdroging of vernatting. Het gaat om de permanente interactie tussen provinciale ontwikkelingen in de landbouw, de natuur en de recreatie tegen de achtergrond van stedelijke ontwikkelingen.
Maar Hanskamp maakt er meer dan een feitenrelaas van. Hij geeft een persoonlijke inkleuring door te wijzen op de dilemma’s, de spanningsvelden en de verhitte discussies. Daarbij blijft hij als een volleerd (gepensioneerd) ambtenaar binnen de ambtelijke lijnen, maar een goed verstaander merkt dat hij de politiek niet altijd spaart. Daarbij spreekt hij zijn diepe bewondering uit voor bepaalde bestuurders, in het bijzonder Tale Willems.
Het is dit spanningsveld dat het boek doet uitstijgen boven het gemiddelde boek over dit boeiende thema. Soms voorzichtig balancerend, dan weer uitgesproken in zijn opvattingen. Zo is hij uitgesproken kritisch over de ruwe wijze waarop de besluitvorming over windenergie vorm heeft gekregen op het provinciehuis.
Ook in die kritiek klinkt de permanente boodschap van dit indrukwekkende boek door: “Drenten, let op u saeck”. Dit is een helder motto. Daarentegen twijfelt hij in zijn eindconclusie. In de epiloog zet hij de positieve en negatieve ontwikkelingen in het Drentse ruimtelijke beleid naast elkaar. Het is de ‘Drentse Top Twintig’ naast ‘Twintig twijfels’. Zoals het een goed schrijver betaamt, laat hij de eindconclusie aan de lezer.

Bernhard Hanskamp zet met dit boek een punt achter een uitvoerige studie naar de ruimtelijke ontwikkelingen in de provincie Drenthe van 1940 tot nu. Toch heb ik het idee dat dit wel eens niet het laatste boek van zijn hand zou kunnen zijn. Want anders dan De Gaay Fortman beweerde, is de Drentse ruimtelijke ontwikkeling ook vandaag de dag sterk in beweging. Die permanente ruimtelijke dynamiek is met dit boek beter te vatten.

Eric van Oosterhout,
Burgemeester van Emmen