© 2021 Rotary in Nederland.
Alle rechten voorbehouden.

“Code zwart, ik voelde me in een warzone”

Corona in Suriname

Interview met Els Dams, medisch specialist Diakonessenhuis, Paramaribo, Suriname

Sinds de uitbraak van de corona-epidemie zijn Rotarians wereldwijd betrokken bij de zorg voor coronapatiënten. Rotary Magazine sprak met Els Dams, lid van RC Paramaribo-Residence. Als internist-oncoloog in het Diakonessenhuis Paramaribo stond zij in de voorste linie van de coronazorg in Suriname.                                                     

Wat was het moment waarop je dacht, ‘dit wordt ernstig’? 

Verschillende momenten. Eerst op 13 maart 2020 toen naar aanleiding van de eerste Covidcase in Suriname de regering de grenzen en het luchtruim sloot. Ook de scholengingen dicht. Ik had al geruchten gehoord over het sluiten van de grenzen en mijn geplande vlucht naar Nederland van 12 maart op het laatste moment gecanceld. Ik realiseerde me dat covid mijn dagelijks leven had bereikt en dat veel waarschijnlijk anders zou gaan lopen dan gepland.

Het volgende moment was in juni 2020 toen er na weken zonder gevallen opeens een explosieve toename was. Waarschijnlijk door (illegaal) grensverkeer rond de verkiezingen van eind mei. Het nieuwgebouwde maar nog niet operationele Wanica ziekenhuis werd met spoed ingericht voor opvang van covidpatiënten. Alle ziekenhuizen liepen in rap tempo vol en konden de aantallen niet aan. Er kwam een grote tent bij het Wanica ziekenhuis, een evenementenhal werd ingericht voor opvang, de gewone zorg werd afgeschaald, poli’s geminimaliseerd en operaties afgezegd. De al eerder ingevoerde avondklok werd verscherpt tot hele weekenden lockdown.

Echt ernstig werd het in mei 2021. De Manaus-variant kwam en had een veel ernstiger verloop. Die trof niet alleen de bekende risicogroepen maar ook jongeren zonder enige bijkomende ziekte. Het aantal cases steeg tot meer dan 300 per dag. Er was niet genoeg ondersteunende apparatuur voor de ademhaling en alles raakte op, zelfs de zuurstof. Door het verlagen van de zuurstof streefwaarden bij de patiënten, en een noodtransport vanuit Frans-Guyana kon op het nippertje een ramp worden afgewend. De ‘aanmeld-app’ in mijn ziekenhuis stond geen moment stil. Code zwart moest worden ingevoerd. Er kwamen leeftijdsgrenzen voor de IC. Ik schreef een bevriende interniste in Nederland dat ik me in een warzone voelde.

Hoe ben je als medisch specialist betrokken bij de coronazorg?

In het Diakonessenhuis heeft de internistengroep vanaf het begin de Covidzorg op zich genomen. Bij toerbeurt liepen we visite en deden we dienst voor de Covid-afdelingen (bij de laatste golf hadden we gemiddeld ongeveer 50 covidpatiënten in huis). Door de afname van het aantal besmettingen zijn begin augustus de Covidafdelingen in het ziekenhuis gesloten. De zorg is voorlopig elders geconcentreerd. 

Omdat er veel weerstand is tegen vaccinaties, ben ik in meerdere radio- en tv-programma’s te gast geweest om uitleg te geven en te proberen de vaccinatie bereidheid te verbeteren. Daarnaast help ik als medische vrijwilliger bij de vaccinatie-rally’s.

Op welke manier zijn de Rotaryclubs in Suriname betrokken?

De drie Rotaryclubs hebben al in maart 2020 een overeenkomst gesloten met het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG, een soort GGD) voor het verzorgen van informatie over Covid en hygiënemaatregelen met flyers, filmpjes en posters. 

Kort na de start van de vaccinatiecampagne in maart 2021 waren er al signalen dat de vaccinatiebereidheid niet zo hoog was. Vooral de armere wijken leken minder goed bereikt te worden. We hebben een vaccinatie dag in de achterstandswijk Winti Wai georganiseerd. De opkomst viel wat tegen maar de spin-off was goed: zowel voor ons als Rotary Suriname als voor het Covid-managementteam was het duidelijk dat er we veel meer aan gerichte voorlichting moesten doen. Met de twee andere clubs hebben we het project ‘feti corona’ opgezet om mensen aan te moedigen zich te laten vaccineren. Op social media, in radio- en tv-spots en op bumperstickers toonden we afbeeldingen van bekende en niet-bekende mensen uit alle lagen en etnische groepen die een prikje krijgen, met daarbij de oproep ‘tek a vaccinatie’. 

Hoe verloopt de vaccinatiecampagne in Suriname?

De campagne kwam in maart 2021 moeizaam op gang. Er waren weinig vaccins waardoor er met prioriteitsgroepen moest worden gewerkt. Er daarnaast weerstand, die ook samenhing met de spijtige beslissing van Nederland de vaccinatiecampagne tijdelijk te stoppen (vanwege bijwerkingen bij Astra Zenica). Dit voedde het wantrouwen en gaf het gevoel dat Suriname een tweederangs vaccin kreeg. Na de intrede van de Manaus-variant en vele overlijdens (ook onder jongeren) zag je een sterke stijging van het aantal gevaccineerden. Dit is helaas nu (augustus 2021) weer aan het afvlakken, door de afname van de besmettingen. En omdat er een hele groep twijfelaars/weigeraars is die op andere manieren bereikt zullen moeten worden. 

Worden de mensen buiten Paramaribo ook bereikt?

Buiten de stad zijn posten waar je kunt testen. De ziekenhuizen zijn echter geconcentreerd in en om Paramaribo (en een in Nickerie) dus als je ziek wordt moet je naar de stad komen. 

De mensen in het binnenland staan erg wantrouwig tegenover vaccinaties. Men gelooft niet altijd in Covid, en er doen verhalen de ronde dat je direct gevaccineerd wordt als je in het ziekenhuis opgenomen wordt. Ik heb al enkele malen meegemaakt dat iemand die ernstig ziek was daarom niet kwam…

Geplande vaccinatiecampagnes konden daarom ook maar mondjesmaat doorgaan omdat eerst veel tijd gestoken moet worden in communicatie om de vaccinatiebereidheid te vergroten.

Hoe is het nu met de corona-epidemie in Suriname?

Begin augustus 2021 zagen we een duidelijke afname. Helaas is er de laatste tijd (augustus 2021, red.) weer een forse toename tot meer dan 200 cases per dag. Dit heeft te maken hebben met de (matige) verlichting van de Covidmaatregelen en de opkomst van de Delta-variant. Maar is ook onvermijdelijk als het aantal gevallen afneemt en mensen zich weer veilig wanen en minder afstand houden. Tot nu toe is minder dan 50% van de volwassen bevolking hier gevaccineerd.  

Hoe bleef jouw Rotaryclub actief tijdens corona? 

Het was een uitdaging om met alle Covidrestricties bijeenkomsten en projecten te organiseren. Covid dwong ons buiten gebaande paden te treden en met creatieve oplossingen te komen. We hebben verschillende soorten meetings georganiseerd. Soms volledig via Zoom met aansprekende gastsprekers, break-out rooms, een Rotary quiz, en een zeer geslaagde wijnproeverij. Als het kon waren er hybride meetings bij leden thuis die je ook via Zoom kon volgen.  

Een groot project hebben we succesvol aangepast. De best geslaagden van het hele land van de 6e klas lagere school worden normaal uitgebreid in het zonnetje gezet tijdens een bijeenkomst. Dit keer hebben we die omgetoverd in een ‘Drive Thru’ event. Ruim 300 leerlingen en hun families reden in versierde auto’s langs verschillende stations. Daar kregen ze van alles overhandigd. De bijeenkomst werd afgesloten met het uitreiken van een certificaat. Eigenlijk was deze variant nog geslaagder dan de normale uitvoering.

De ondersteuning die we als Rotary aan de vaccinatiecampagne hebben gegeven is voor mij ook een goed voorbeeld hoe je ook in tijden van Covid actief kan blijven in de samenleving.