Scheidend vicepresident Thom de Graaf 'Alles wordt complexer'

Thom de Graaf neemt op 1 juli 2026 afscheid als vicepresident van de Raad van State. Hij heeft dan acht jaar leidinggegeven aan dit instituut waarvan de onafhankelijkheid is vastgelegd in de Grondwet. De Raad van State is de belangrijkste adviseur van regering en parlement als het gaat om wetgeving en daarnaast is het de  hoogste algemene bestuursrechter van het land.

Op 4 maart kwam hij een lezing houden over werk en actuele ontwikkelingen. Eerst stond hij stil bij de bijzondere geschiedenis van de Raad van State, die in 1531 werd opgericht. Hij lichtte toe hoe de Raad is georganiseerd met een duidelijke scheiding tussen de Afdeling Advisering en de Afdeling Bestuursrechtspraak.  ‘En ook ik mag me nooit bemoeien met de inhoudelijke werkzaamheden van beide afdelingen’ aldus De Graaf. De afdeling Advies is het laatste portaal vóór de Ministerraad en beoordeelt nieuwe wet- en regelgeving op punten als uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en de gevolgen voor burgers en bestuur. De afdeling Bestuursrechtsspraak is de hoogste bestuursrechter en behandelt jaarlijks duizenden zaken tegen besluiten van overheden ‘en dat aantal blijft groeien’.

Daarbij benadrukte hij het belang van een onafhankelijke, kritische en niet‑partijpolitieke opstelling hoewel dat laatste door sommigen in twijfel wordt getrokken. De Graaf vindt wel dat hij altijd in gesprek moet willen blijven over de werking en inrichting van de organisatie.

Na afloop gingen de vragen ook weer over die onafhankelijkheid, unanieme advisering versus minderheidsadviezen (die laatste zijn mogelijk), de groei van het aantal bestuurszaken  en de lange procedures. De Graaf brak een lans voor de lange procedures, ‘dat is nu eenmaal de balans die er hoort te zijn in een democratische rechtsstaat tussen democratisch recht (de meerderheid beslist) en het recht van een individu’. En ja ‘het klopt dat zaken steeds complexer worden en steeds meer tijd kosten. We zijn hard op zoek naar goede juristen!”.