De Stikstofcrisis, een grote rekenfout?
Lezing 6 januari 2026 Stikstofcrisis een natuurprobleem of een rekenprobleem?
door prof. Dr. Han Lindeboom
Han gaf een helder en prikkelend overzicht van de stikstofproblematiek in Nederland. Hij begon bij de basis: de stikstofkringloop en de manier waarop gebonden stikstof in de natuur terechtkomt. Vervolgens ging hij in op de vraag waarom stikstof in Nederland zo’n grote rol speelt in beleid, vergunningverlening en natuurbeheer.
Lokale depositie en voorbeelden uit onderzoek
Een belangrijk punt in de lezing was dat stikstofdepositie vaak sterk lokaal werkt en in de praktijk afhankelijk is van factoren zoals wind, regen en landschap. Han vertelde over zijn onderzoek bij grote pinguïnkolonies, waar ondanks extreem hoge ammoniakproductie de ecologische effecten vooral zichtbaar waren in het gebied vlak bij de bron (orde van honderden meters). En dat dit al 6.000 jaar hetzelfde was.
(Privéfoto Han en ©️NOS)
Kritiek op modelafhankelijkheid
Han plaatste kanttekeningen bij de sterke afhankelijkheid van rekenmodellen in het huidige stikstofbeleid. Volgens hem zou er meer nadruk moeten liggen op meten en monitoren in het veld, zodat beleid beter aansluit bij de feitelijke staat van de natuur en de daadwerkelijke invloed van verschillende bronnen.
Natuurkwaliteit is breder dan stikstof
Daarnaast benadrukte hij dat natuurproblemen vaak niet alleen door stikstof worden verklaard. Ook waterhuishouding, inrichting, begrazing en onderhoud spelen een grote rol in de kwaliteit van natuurgebieden. Een effectieve aanpak vraagt volgens hem om een bredere blik en lokaal maatwerk.
Richting voor oplossingen
Han ziet kansen in een aanpak die zich richt op lokale knelpunten en praktische maatregelen, onder andere in de landbouw (zoals emissiereductie via mest- en voermaatregelen en technische oplossingen). Ook goed natuurbeheer is volgens hem essentieel. Tot slot stond hij stil bij de bestuurlijke en juridische “knelpunten” waardoor Nederland volgens hem in een lastig systeem is beland.
Belangrijkste inzichten
- Stikstofdepositie werkt vaak sterk lokaal en is afhankelijk van weer en landschap.
- Onderzoek in natuurlijke situaties op een onbewoond eiland laat zien dat effecten van ammoniak vooral dichtbij de bron optreden.
- Minder vertrouwen op modellen; meer meten en monitoren in de praktijk, ook van de Staat van de Natuur.
- Natuurkwaliteit hangt ook samen met waterbeheer, onderhoud en andere drukfactoren.
Stop stikstof-alarmisme en gebruik het gezonde verstand!