rcva-weekbericht 12 januari 2026

RC VINKEVEEN-ABCOUDE                                   
www.rotary.nl/vinkeveenabcoude
Weekbericht 
Jaargang 54, nummer 14
Clubjaar 2025-2026
Secretariaat: wisselend

T Sary: M 06-48648648
E  scwitteveen@planet.nl

Maandag 12 januari 2026

ATTENDANCE INFORMATIE:   aanwezig (x) en afwezig (o)       Aanwezig: 9 van 15 = 60%

Opening. 

Marc memoreert dat het onze eerste bijeenkomst is in het nieuwe kalenderjaar 2026. Hij heet onze gastspreker Dirk Quaak van harte welkom. Dirk zal een presentatie geven over Willem van Abcoude. Ter informatie: Dirk is jarenlang lid geweest van onze club en is in het verleden begonnen met het organiseren van de Rotary concerten in de Dorpskerk samen met Michael Gieler van het concertgebouw orkest.  

Mededelingen van het bestuur 

Volgende week 19 januari 2026 hebben we clubzaken waar onder andere de organisatie van de bridgedrive zal worden besproken. Verder ligt er een voorstel om het orgel van de Dorpskerk te sponsoren. Het orgel moet een ingrijpende en kostbare restauratie ondergaan. 

Presentatie van Dirk Quaak over Willem van Abcoude. 

Hieronder enige info over Willem van Abcoude!

Willem van Abcoude en Duurstede (1345 – 23 mei 1407) was een edelman uit het Sticht. Hij was heer van Abcoude, Wijk bij Duurstede, Gaasbeek, Putten en Strijen.

Willem van Abcoude was de zoon van Johanna van Horne, die na het overlijden van haar broer het bezit van onder andere Gaasbeek en Strijen erfde, en van Gijsbert III van Abcoude, heer van Abcoude en Wijk bij Duurstede. Na de dood van hun vader verdeelden zijn oudere broer Zweder van Abcoude en Willem de erflanden. Daarmee werd hij heer van Abcoude en Duurstede. Na het overlijden van Zweder in 1400 werd hij voogd over diens zoon Jacob van Gaasbeek en verkreeg hij de macht over het gehele familiebezit. 

Tijdens zijn leven was hij door zijn grote bezittingen in verschillende gebieden binnen de Nederlanden actief op hoog politiek niveau. Hij vocht onder andere mee in de Arkelse Oorlogen en was betrokken bij de Hoekse en Kabeljauwse twisten. 

Hij trouwde met Maria van Walcourt en kreeg met haar twee kinderen:

• Johanna van Abcoude, die trouwde met Jan van Brederode.
• Gijsbert van Abcoude

Ook werd hij de voogd van zijn neef Jacob van Gaasbeek.

Willem was waarschijnlijk een devoot man. Twee kloosters in de Nederlanden zijn door hem opgericht. De eerste daarvan is het kartuizerklooster Nieuwlicht bij Utrecht, dat hij in 1391 samen met zijn broer Zweder van Abcoude stichtte. Later stichtte hij in 1398 het dominicanessenklooster Maria Magdalena in Wijk bij Duurstede, een stad waar hij als landheer grote invloed had. Dit was het eerste domicanessenklooster in de Noordelijke Nederlanden. Waarschijnlijk koos Willem voor deze orde door de familiebanden die hij met ze had, verschillende familieleden waren al lid. Bij de stichting schonk hij het klooster al de goederen die nodig waren voor de bouw en renten ter ondersteuning van de dagelijkse kosten die een klooster draagt. Vier jaar later, bij de intrede van zijn dochter schonk hij het klooster ook nog eens verschillende landerijen waardoor het klooster financieel erg sterk stond en zou blijven staan. In dit klooster zijn Willem en zijn vrouw ook begraven. In Wijk bij Duurstede stichtte hij rond 1400 bovendien het Ewoud en Elisabeth gasthuis. De precieze datum is niet bekend, maar het door het uitgevaardigde Reglement is gedateerd op 14 februari 1400.^[1] Ook heeft hij grote giften gedaan aan het Utrechtse Sint Bartholomeus Gasthuis in 1378, waarvan o.a. een kapel gebouwd werd en een accommodatie voor ziekenzorg werd aangelegd. In 1407 richtte hij vanuit dit gasthuis een christelijk broederschap op, aan wie hij niet alleen genoeg schonk om het gasthuis zelf te onderhouden voor de komende jaren maar ook extra voor een armenpot, om uit te delen aan de armen van de stad.

Dood en opvolging

Bij de dood van Willem van Abcoude in 1407 stierf ook zijn geslacht uit. Zijn zoon Gijsbert was enkele maanden eerder al overleden en zijn dochter Johanna was toegetreden in het Maria Magdalenaklooster, waardoor zij geen erfrechten meer had. Hierdoor kon zijn neef Jacob van Gaasbeek met steun van de Utrechtse bisschop zijn landen erven. Deze erfenis ging niet probleemloos, omdat Jan van Brederode, de schoonzoon van Willem, het klooster waar hij voor Willems dood lekenbroeder was verliet in een poging samen met Johanna de erfenis te claimen. Jacob van Gaasbeek won deze strijd uiteindelijk, waarmee de landgoederen van Willem van Abcoude hem toekwamen. 

Voor wie meer wil weten over Willem van Abcoude. 

Afgelopen zomer is een boek verschenen over Willem van Abcoude met de titel: 

Willem, heer van Abcoude, Wijk en Duurstede

Ferm en ontfermend

Auteur: Fred Gaasbeek | Uitgever: Uitgeverij Verloren

Wie was Willem van Abcoude, de middeleeuwse edelman die in 1400 twee gasthuizen stichtte die vandaag de dag nog steeds actief zijn: het Sint-Ewoutsgasthuis in Wijk bij Duurstede en het Sint-Bartholomeusgasthuis in Utrecht. Dit rijk geïllustreerde boek haalt Willem van Abcoude uit de schaduw van de geschiedenis. De auteur neemt de lezer mee in een zoektocht naar Willems opmerkelijke familie, zijn vele weldaden, zijn enorme welstand en zijn intrigerende levensreis. Het begint met de komst van een van zijn voorvaderen uit het adellijke geslacht Van Zuilen in het Nedersticht en eindigt met de wederwaardigheden van zijn neef en erfgenaam Jacob van Gaasbeek. Deze laatste stierf in 1459 zonder opvolging in Brussel, waarmee een einde kwam aan een bewogen geschiedenis van dit adellijke geslacht. Door zorgvuldig onderzoek, het raadplegen van oorkonden en biografische gegevens en het in kaart brengen van de context, ontstaat een fascinerend beeld van een man met enerzijds een ridderlijk leven vol veldtochten, belegeringen, toernooien en bestuurlijke standvastigheid, maar ook ruimte voor de bescherming van zijn familie, voogdijschap en vrome stichtingen. Dit boek is onmisbaar voor wie meer wil weten over de vergeten weldoener die meer dan 600 jaar geleden het zaadje plantte van iets dat nog steeds groeit en bloeit. Daarnaast biedt het een levendig en toegankelijk inzicht in de middeleeuwen en het leven van de adel rond 1400.

 Korte noot: 

Willem van Abcoude heeft in Abcoude het kasteel gesticht dat heeft gestaan aan de oevers van de Angstel, Helaas is dit middeleeuws kasteel verloren gegaan. Een vergelijkbaar middeleeuws kasteel in Loenersloot is gelukkig behouden gebleven.

3-minutenpraatjes. 

Vanwege het late tijdstip stellen we de 3-minutenpraatjes uit tot volgende week.